Elsia Tüm Dersler

Analog Elektronik

BJT: Anahtar Olarak Transistör

Transistörü elektrikli röle gibi düşünün: küçük bir kontrol akımı (baz, IB), büyük bir yük akımını (kollektör, IC) yönetir. Kazanç oranına β denir: IC = β·IB. β=100 ise 1 mA'lik parmak dokunuşu 100 mA'lik kapıyı açar.

Anahtar olarak kullanırken ara bölgede oyalanmayız: ya tam kapalı (IB=0 → IC=0) ya tam açık/doyma (VCE ≈ 0.1 V — neredeyse düz tel). Doymayı GARANTİLEMEK için bazı gereğinden 3–10 kat fazla süreriz; baz direnci basitçe RB = (Vkontrol−0.7)/IB.

Altın kural: röle, motor gibi bobinli yükte flyback diyotu şart. Bobin, akımı aniden kesmeye direnir; yol bulamazsa yüzlerce voltluk bir sıçramayla transistörü delip geçer. Ters paralel diyot bu enerjiye güvenli bir "kaçış rampası" verir.

Formüller

IC = β · IB (aktif bölge)
RB = (Vin − 0.7) / IB
Doyma: IB ≥ (3…10) · IC/β

⚡ Bu dersi simülatörde aç — ücretsiz

Kendini Sına

β=100 transistörle 100 mA yükü GARANTİ doymada anahtarlamak için baz akımı en az ne seçilmelidir?
Cevap: 3–5 mA — Teorik 1 mA; doyma garantisi için 3–5 katı (3–5 mA) sürülür.
Röle bobinine flyback diyotu neden konur?
Cevap: Kesim anındaki endüktif gerilim sıçramasını söndürmek için — L·di/dt sıçraması diyot üzerinden güvenle deşarj olur.